Sprawdź, co jeszcze warto wiedzieć na temat autyzmu. Obejrzyj film i dowiedz się więcej o rozwoju intelektualnym dziecka z autyzmem. Dr n. med. Maria Magdalena Wysocka-Bąkowska Neurolog. 86 poziom zaufania. Może to wynikać z przeciążenia ręki, o jednostajnej pracy. Zespół cieśni nadgarstka. USG nadgarstka Odciążenie ręki. Ból stawu palca. w rodzinie, u mężczyzny- ból stawu palca środkowego prawej reki. Ból wystepuje przy zginaniu. Trwa od kilku miesięcy. Na zewnątrz nic nie widać, żadnej opuchlizny, zaczerwienienia stawu. Urazu również nie było. Stosowane były środki roslinne wewnętrznie: propolis, wyciąg z nasturcji. Jednak dr Rozental zauważa, że pisanie na klawiaturze może wywołać objawy tego stanu, takie jak ból, mrowienie oraz zdrętwienie kciuka, palca wskazującego, palca środkowego oraz wewnętrznej połowy palca serdecznego. Bardzo wiele sportowców ale również osób, nie związanych ze sportem ulega tzw. wybiciu palca, który jest niezwykle bolesny. Wybicie palca to podwinięcie lub zwichnięcie stawu śródręczno-paliczkowego lub międzypaliczkowego bliższego. Najczęściej do tego typu urazu dochodzi w czasie upadku i podparciu na dłoni, bardzo często Przykurcz Dupuytrena – rehabilitacja. Rehabilitacja przykurczy mięśni dłoni oraz zmian w obrębie rozcięgna dłoniowego polega na zastosowaniu wyselekcjonowanych działań. Stosuje się ortezy korygujące ułożenie palców na dzień oraz na noc. Taka szyna może być stosowana nawet przez okres 6 tygodni po zabiegu. Bóle i drętwienie ręki oraz obrzęk palców 2 miesiące po operacji cieśni nadgarstka – odpowiada Mgr Marta Kociatyn-Stawarz. USG nagdarstów po zabiegu cieśni nadgarstka – odpowiada Lek. Aleksandra Witkowska. Bóle i mrowienie po operacjach zespołu cieśni nadgarstka – odpowiada Renata GrzechociĹska. Nerw łokciowy unerwia palce V i IV (czyli odpowiednio mały i serdeczny). Zatem jeśli dochodzi do zaburzeń ze strony tego nerwu, to chorzy mogą mieć cierpnięcia w zakresie palca małego i serdecznego, a w zaawansowanych przypadkach także zaburzenia ruchów palców ręki (osłabienie siły i utrata ruchów precyzyjnych). Przyczyny obrzęku palców. Oto najczęstsze przyczyny obrzęku palców. Niektóre z nich są proste do wyeliminowania, inne będą wymagać konsultacji z lekarzem. 1. Słabe krążenie. Nadmiar cholesterolu, wysokie lub nierównomierne ciśnienie krwi powoduje, że krew przepływa z serca do płuc szybciej niż normalnie. Ból łokcia – fizjoterapia. Kolejnym sposobem walki z bólem przy prostowaniu łokcia jest fizykoterapia oraz masaże. Wśród zabiegów fizykoterapeutycznych na bóle łokcia w trakcie prostowania stosuje się jonoforezę (metoda podawania leku przeciwbólowego za pomocą prądu stałego), laser lub ultradźwięki. S69. Inne i nieokreślone urazy nadgarstka i ręki. Laesiones traumaticae carpi et manus aliae et non specificatae. S69.7. Liczne urazy nadgarstka i ręki. Laesio traumatica carpi et manus multiplex. S69.8. Inne określone urazy nadgarstka i ręki. Laesiones traumaticae carpi et manus aliae, specificatae. fjG34WP. W tym artykule w przystępny sposób przekaże Ci informacje na temat: – Bólu nadgarstka (dowiesz się z jakim dokładnie problemem się mierzysz), – Różnych objawów i ich lokalizacji, – Przyczyn Twojego problemu, – Rokowań i niezbędnych wskazówek do poprawy Twojej sprawności Celem głównym poniższego artykułu jest pomoc Tobie w odnalezieniu się w niekorzystnej sytuacji bólu ręki/nadgarstka. Poprzez zapoznanie się z moim artykułem prawdopodobnie będziesz w stanie znaleźć źródło swojego problemu, a dalej dowiedzieć się więcej na temat drogi leczenia. Oby się udało, no to zaczynamy! Trochę o anatomii dłoni i palców Żeby zrozumieć problem bólu w nadgarstka warto poznać najpierw budowę nadgarstka, zachęcam do nie pomijania tego ważnego fragmentu. W przypadku budowy dłoni warto zacząć od dwóch kości przedramienia, które łączą się z nadgarstkiem. Mówimy tu o kości promieniowej i łokciowej, które wpływają na znacznie większe możliwości ruchów ręką. Sama dłoń ma bardzo skomplikowaną budowę. Składa się z 27 kości, do których przyczepia się wiele ścięgien mięśni przedramienia. Teraz skupmy się na samym nadgarstku. Nadgarstek zbudowany jest z ośmiu niewielkich kości, które tworzą dwa ciasne rzędy. Pierwszy rząd kości tworzy połączenie z przedramieniem (staw promieniowo-nadgarstkowy – składający się z panewki utworzonej przez kość promieniową i krążek stawowy oraz główki utworzonej przez kość łódeczkowata, księżycowatą i trójgraniastą). Kości drugiego rzędu oprócz połączeń z pierwszym rzędem tworzą połączenia z kośćmi śródręcza. Całość jest silnie stabilizowana przez torebkę stawową, a także bardzo złożony układ więzadłowy. Dzięki więzadłom i torebkom stawowym zachowana jest stabilność stawowa, nawet podczas bardzo dużych obciążeń ręki. Stawy nadgarstka umożliwiają trójwymiarowe ruchy dłoni: zgięcie grzbietowe (gdy palce skierowane są ku górze), zgięcie dłoniowe (gdy palce skierowane są w dół), odchylenie w prawo i w lewo (nazywane zgięciem do promieniowym i do łokciowym) oraz obwodzenie, na które składają się wymienione powyżej ruchy. Wszelkie ruchy nadgarstka wykonywane są za pomocą mięśni przedramienia i dłoni. Dalsza część dłoni to kości śródręcza i paliczki zwane potocznie palcami. W dłoni mamy 5 kości śródręcza oraz po 3 paliczki na jednej palec, tylko kciuk posiada dwa paliczki. Fot. Przykład układu kości dłoni Za stabilizację całego kompleksu dłoni odpowiadają 3 sprawnie działające systemy. Należą do nich: układ kostno-więzadłowy (prawidłowo ułożone kości połączone torebkami stawowymi i więzadłami), układ mięśniowy (sprawnie działające mięśnie odpowiedzialne za prawidłowy przebieg ruchu w stawie), układ nerwowy (odpowiedzialny za sterowanie oraz zarządzanie każdym procesem zachodzącym w naszym ciele), Zaburzenie pracy, któregoś z elementów systemu może prowadzić do zmniejszenia stabilności nadgarstka. Mamy wówczas do czynienia z nieprawidłowym ustawieniem kości nadgarstka, co przekłada się na jakość ruchu i powstanie znacznych przeciążeń. Fot. Położenie mięśni kłębu i kłębika Objawy bólu nadgarstka: co mnie boli? Poznaj lokalizację objawów W tym przypadku za ból odpowiadają dwa problemy, które tak naprawdę są jedną i tą samą dysfunkcją, ale na różnych etapach. 1 Zmiany przeciążeniowe Fot. Najczęstszy rejon przeciążeń nadgartska Zmiany przeciążeniowe to najczęstsza przyczyna dolegliwości bólowych nadgarstka. W przypadku tego problemu za ból najczęściej odpowiedzialne są dwa mechanizmy: – konflikt dwóch struktur kostnych: kość promieniowa konfliktuje się z pierwszym rzędem kości nadgarstka, lub konflikt kości nadgarstka między sobą, – konflikt kości z tkankami miękkimi. W wyniku konfliktu czyli nadmiernego napierania dwóch tkanek na siebie pojawia się często lokalny stan zapalny wywołujący charakterystyczne objawy. Najczęstszym objawem jest ostry i kłujący ból nasilający się podczas wykonywania określonych czynności. Najbardziej dokuczliwe są skrajne zakresy ruchu: maksymalne zgięcie i wyprost nadgarstka lub złożone ruchy dłoni: np. zamykanie kluczem drzwi, pociągnięcie za klamkę, zakręcanie butelki, podnoszenie torby czy robienie pompek. Ból nadgarstka może pojawić się także podczas ciągnięcia za różne przedmioty. Ból często może promieniować w kierunku łokcia. Bardzo często możesz odczuwać zmęczenie, osłabienie i niepewność ręki podczas przenoszenia różnych przedmiotów. Objawy nasilają się wraz ze wzrostem obciążeń. W wielu przypadkach ostry i nagły ból, może powodować wypuszczenie przedmiotu z dłoni. W dużej ilości przypadków dochodzi do pojawienia się torbieli w okolicy nadgarstka. (O torbieli możesz przeczytać w innym moim artykule). Do charakterystycznych objawów należy także zaostrzenie dolegliwości podczas pracy fizycznej lub w czasie uprawiania sportu (angażującego pracę rąk). Jeśli dolegliwości nadgarstka będą się utrzymywać mogą pojawić się dodatkowe problemy. Pierwszym z nich może być ograniczenie ruchomości stawowej, osłabienie siły mięśniowej oraz zaniki mięśniowe. Problemy te najczęściej są konsekwencją oszczędzania obciążonej ręki. Niestety nieprawidłowy układ kości nadgarstka będzie w dłuższej perspektywie czasu miał wpływ na szybsze zwyrodnienia w nadgarstku. Więcej o przeciążeniach nadgarstka przeczytasz tutaj Zmiany zwyrodnieniowe Zmiany zwyrodnieniowe tak naprawdę są wieloletnią konsekwencją trwających w czasie przeciążeń nadgarstka. W przypadku przeciążeń nadgarstka mamy do czynienia ze stanem zapalnym i niewielkiego stopnia uszkodzeniami struktur stawowych. W przypadku zaawansowanych zmian zwyrodnieniowych dochodzi już jednak do znacznych uszkodzeń chrząstki, zaników mięśniowych i znacznych ograniczeń ruchomości dłoni. Taka sytuacja będzie wpływa na duże ograniczenia w używaniu dłoni na co dzień i przewlekłych dolegliwościach bólowych pojawiających się szczególnie na początku dnia i w momencie rozpoczynania pracy. W przypadku choroby zwyrodnieniowej ból zazwyczaj opasuje całą dłoń, dodatkową często pojawiają się torbiele w grzbietowej części nadgarstka i w okolicy kciuka. Potwierdzeniem choroby zwyrodnieniowej są zaawansowane zmiany w obrazie RTG (osteofity i zawężenia przestrzeni stawowej). Fot. 1 Przykład zmian zwyrodnieniowych w obrębie nadgarstka 2 Ból nadgarstka związany z urazem W przypadku bólu nadgarstka lub dłoni po urazie, ciężko o podanie dokładniej lokalizacji objawów ponieważ istnieją dziesiątki różnych uszkodzeń nadgarstka. Zazwyczaj uraz nadgarstka kończy się wizytą u ortopedy, który za pomocą różnych badań obrazowych powinien być w stanie określić uszkodzoną tkankę. Do najczęstszych poważnych uszkodzeń w obrębie nadgarstka możemy zaliczyć: 1 Złamanie kości łódeczkowatej Fot. Złamanie kości łódeczkowatej Głównym objawem złamania kości łódeczkowatej jest ból i tkliwość w okolicy tzw. tabakierki anatomicznej (trójkątny dołek po stronie kciuka). Objawy będą się nasilały podczas nacisku na kciuk lub w momencie oparcia dłoni na podłożu (szczególnie rejonu kciuka). Dodatkowo objawy mogą być wywołane przez ruchy palców oraz ruchy skrętne przedramienia. Dolegliwości bólowe w większym stopniu występują od strony grzbietowej, nadgarstka, jednak jest to zależne od dokładnego miejsca złamania. Często w rejonie złamania pojawia się opuchlizna. W niektórych przypadkach pacjent odczuwa tylko niewielkie dolegliwości bólowe i nie bierze pod uwagę złamania kości, podejrzewając zwichnięcie lub uszkodzenie mięśniowe. W przypadku pomyłki diagnostycznej lub nieudanego leczenia czasem dochodzi do braku zrostu, martwicy kostnej lub zrostu wadliwego co w przyszłości może wpłynąć na jakość funkcji ręki oraz zmiany zwyrodnieniowe. Więcej o złamaniu kości łódeczkowatej przeczytasz tutaj 2 Złamanie kości łokciowej lub promieniowej złamania kości promieniowej Głównym objawem towarzyszącym złamaniu jest ból. Ból może się pojawić zarówno w obrębie nadgarstka, dłoni oraz łokcia. Zaraz po urazie pojawia się obrzęk lub krwiak. W przypadku złamania każdy minimalny ruch dłoni lub łokcia może wywołać ogromny ból. Podczas urazu oprócz złamania kości promieniowej lub łokciowej, może dojść do złamania lub przemieszczenie kości nadgarstka. Dodatkowo może dojść do: ucisku na nerw pośrodkowy, ucisku na gałązki nerwu promieniowego, zespołu ciasnoty powięziowej, uszkodzenia kompleksu chrząstki trójkątnej oraz do licznych uszkodzeń mięśniowo-więzadłowych. Konsekwencją niewłaściwego gojenia stawu promieniowo-nadgarstkowego może być zmiana osi stawu i szybsze zużycie chrząstki (zmiany zwyrodnieniowe). Więcej o złamaniu kości promieniowej przeczytasz tutaj 3 Ból nadgarstka związany z chorobami układowymi Niestety do uszkodzeń i dolegliwości nadgarstka przyczynić się mogą również choroby dotykający cały układ ruchu, należą do nich: – Choroby reumatyczne (z najbardziej popularną RZS – Reumatoidalne zapalenie stawów). RZS należy do grupy chorób autoimmunologicznych, w których organizm zwraca się przeciwko samemu sobie. Zazwyczaj choroba ta wpływa na przewlekły stan zapalny błony maziowej i najczęściej zaczyna się ona od stawów obwodowych: dłonie, łokcie, kolana. Do innych chorób układowych możemy zaliczyć: Łuszczycowe zapalenie stawów lub Boreliozę. W przypadku chorób układowych Twoje objawy nie koniecznie muszą być związane ze zwiększonymi przeciążeniami dłoni. Cechą charakterystyczną jest często stały ból, nie adekwatny do przeciążeń rąk. Bardzo często ból łączy się ze sztywnością poranną, która trwa zazwyczaj powyżej 30 minut. Potwierdzeniem chorób układowych są specjalistyczne badania zlecane przez lekarza Reumatologa. 4 Torbiel nadgarstka (ganglion) Podstawowym objawem w przypadku torbieli jest niewielkie uwypuklenie podskórne, pojawiające się po stronie grzbietowej lub dłoniowej nadgarstka. Torbiel jest zazwyczaj spowodowana obrzękiem stawu, który znalazł miejsce ujścia, we fragmencie torebki stawowej. W początkowej fazie rozwoju torbiel nie jest dużych rozmiarów, zazwyczaj jest to rozmiar przypominający ziarno groszku, jednak z upływem czasu może osiągnąć średnicę nawet kilku centymetrów. Nigdy jednak nie dochodzi do przebicia skóry. Początkowo pod wpływem ucisku torbiel jest przesuwalna. Jednak w miarę upływu czasu (tygodnie, miesiące) płyn zaczyna twardnieć, dlatego wielu pacjentów myśli, że wyrosła im nowa kość. Torbiel może powodować dolegliwości bólowe. Ból może być samoistny lub pojawiać się podczas ruchów, w których bierze udział nadgarstek lub palce. Praca fizyczna lub aktywność sportowa może powodować zarówno nasilenie objawów bólowych jak i powiększenie rozmiarów torbieli. Brak wysiłku i odciążenie dłoni zazwyczaj łagodzi dolegliwości bólowe i może powodować zmniejszenie torbieli. Obecność torbieli w okolicy nadgarstka może wpływać na pojawienie się objawów neurologicznych w rejonie dłoni i przedramienia (mrowienie, uczucie prądu, zaburzenia czucia) w wyniku ucisku torbieli na jeden z nerwów lub gałązek nerwowych przechodzących w ciasnej okolicy nadgarstka. Więcej o torbieli nadgarstka przeczytasz tutaj 5 Przykurcz Dupuytrena Fot. Wczesna faza przykurczu Dupuytrena W przypadku przykurczu Dupuytrena dochodzi do zgrubienia i sklejenia rozcięgna z warstwami skóry, powięzi oraz z układem mięśniowo-stawowym. Często w obrębie przerośniętego rozcięgna powstają gangliony oraz troficzne uszkodzenia skóry. Początkowym objawem, który może możesz zaobserwować są twarde guzki lub grudki na przebiegu rozcięgna dłoniowego, które nie dają dolegliwości bólowych. W miarę postępu choroby rozścięgno zaczyna się pogrubiać i być widoczne przez skórę. Z czasem zauważalne jest zgięciowe ustawienie palców (najczęściej 4-serdecznego i 5-małego). Utrudnione lub niemożliwe stają się ruchy prostowania i odwodzenia tych palców oraz funkcja chwytania. Rzadziej problem dotyczy pozostałych palców. Zaobserwować można również obniżenie czucia w opuszkach palców, pogorszenie ukrwienia, zwiększoną potliwość ręki oraz parestezje (drętwienia, mrowienia). Możliwe, że przykurcz rozwinie się w obu rękach naraz, jednak rzadko intensywność objawów jest taka sama po stronie lewej i prawej. Objawy mogą się nasilać po intensywnej pracy wykonywanej dłońmi (ściskanie, trzymanie, zakręcanie). Więcej o Przykurczu Dupuytrena przeczytasz tutaj 6 Ból w bocznej części nadgarstka – Zespół de Quervaina Fot. Najczęstsza lokalizacja bólu Głównym objawem zespołu de Quervaina jest ból i tkliwość dotykowa w okolicach kciuka. Oprócz tego możesz także odczuwać ból podczas poruszania tym palcem, który może promieniować do przedramienia. Całkiem prawdopodobne jest, że pojawi się obrzęk nadgarstka oraz podwyższona temperatura i zaczerwienienie w tej okolicy. W początkowym etapie zapalenia ból może pojawiać się tylko w stawie śródręczno-paliczkowym kciuka przy prostowaniu tego palca przeciwko oporowi. Testem, który może potwierdzić obecność tego zespołu jest próba Finkelsteina. Jeśli chcesz ją wykonać, musisz umieścić kciuk w zamkniętej pięści, a następnie odchylić nadgarstek w stronę małego palca. Jeśli pojawi się wtedy ból w nadgarstku, w okolicy kciuka to jest duże prawdopodobieństwo, że występuje u Ciebie Zespół de Quervaina. 7 Drętwienie ręki i palców (zaburzenie czucia, osłabienie siły mięśniowej, dłoń i palce odczuwalne jak „nie swoje”) W przypadku tego typu dolegliwości mamy do czynienia z zaburzeniem pracy układu nerwowego w postaci ucisku na nerw, który nie może spełniać swojej prawidłowej funkcji. Problem ten w rejonie ręki ma swoje trzy główne przyczyny 1 Zespół cieśni nadgarstka Fot. Rejon objawów cieśni nadgartska Do głównych objawów zespołu cieśni kanału nadgarstka należy: ból, pieczenie, mrowienie, zaburzenia czucia oraz brak koordynacji. Objawy występują głównie w obrębie trzech palców (kciuka, wskazującego i środkowego), które są zaopatrywane przez nerw pośrodkowy. Obszar występowania objawów zależy od stopnia ucisku nerwu. Czasem niekorzystne dolegliwości pojawią się tylko w kciuku, czasem obejmują trzy palce. W zaawansowanych przypadkach możesz odczuwać drętwienie całej dłoni i przedramienia (wynika to z promieniowania bólu do sąsiednich tkanek). W przypadku zespołu cieśni nadgarstka występuje bardzo zróżnicowany charakter objawów. Na początkowych etapach choroby zazwyczaj odczuwalne jest lekkie mrowienie, z czasem pojawiają się zaburzenia czucia w obrębie palców. Kiedy ucisk się zwiększa pojawia się ból i całkowite zaburzenie czucia. Ponadto dochodzi do osłabienia siły mięśniowej oraz zaburzeń koordynacji (opuszczanie różnych przedmiotów noszonych w chorej ręce). Na początku objawy pojawiają się w nocy lub nad ranem. Wynika to z faktu, że w nocy dochodzi do spowolnienia krążenia (regeneracja organizmu) i zaburzenia odżywiania i utlenienia uciśniętego nerwu. Dodatkowo w nocy wiele osób śpi z zaciśniętymi rękami lub podkłada rękę pod głowę. Bardzo często możesz odczuć szybką poprawę kiedy zaczniesz w nocy lub nad ranem ruszać rękami. Dochodzi wtedy do poprawy krążenia, nerw jest w stanie lepiej przewodzić impulsy i spełniać swoją prawidłową funkcję. Kiedy dojdzie do znacznego ucisku na nerw pośrodkowy możesz odczuwać objawy przez całą dobę. Więcej informacji na temat Cieśni nadgarstka przeczytasz tutaj 2 Zespół kanału Guyona Fot. Rejon objawów zespołu Guyona Do objawów odczuwanych w tym zespole należy przede wszystkim drętwienie palców IV i V (serdeczny i mały) w nocy lub nad ranem. Kolejnym objawem jest osłabione czucie dłoni w okolicy małego palca oraz osłabienie i zaniki mięśni dłoni oraz palców. Pacjent odczuwa szybkie zmęczenie dłoni po wykonywaniu pracy. Jeżeli objawy nie są nasilone to pojawiają się okresowo podczas dnia, jednak w sytuacjach znacznego ucisku objawy mogą występować przez cały dzień. Problematyczne jest także wyprostowanie małego palca razem z pozostałymi, co jest trudnością podczas wkładania rąk do kieszeni. Osoby z zespołem kanału Guyona zaobserwować mogą także zwiększoną łamliwość paznokci oraz suchą, łuszczącą się skórę dłoni. Do nasilenia objawów może dochodzić podczas aktywności związanych ze ściskaniem dłoni, często związane jest to z jazdą na rowerze. Więcej o cieśni kanału Guyona przeczytasz tutaj 3 Dyskopatia w odcinku szyjnym kręgosłupa z uciskiem na nerw rdzeniowy Dyskopatia to uszkodzenie krążka międzykręgowego, który może prowadzić do ucisku na nerw rdzeniowy. Ucisk na nerw może powodować objawy neurologiczne (zaburzenie czucia, drętwienie, osłabienie siły mięśniowej) w dłoni. W większości przypadków jednak objawy nie ograniczają się do samej dłoni i nadgarstka, ale dotyczą także innych rejonów tj.: łopatka, bark, ramie i przedramię dlatego jeśli masz objawy zaburzeń czucia tylko w dłoni i palcach w większości przypadków nie wynikają one z szyjnego odcinka kręgosłupa. Więcej o dyskopatii przeczytasz tutaj Najczęstsze przyczyny bólu i przeciążeń nadgarstka Każda z wyżej wymienionych dysfunkcji nadgarstka ma swoje określone przyczyny, dlatego odsyłałem Was do moich szczegółowych artykułów, które rozwijają dany problem. Istnieje jednak szereg powtarzalnych czynników, które są wspólne dla większości problemów nadgarstka, opiszę je poniżej: – Dysbalans mięśniowy: W rejonie dłoni w większości przypadków dochodzi do zaburzenia balansu mięśni. Większość czynności domowych polega na ściskaniu dłoni w pięść. Do czynności możemy tu zaliczyć: trzymanie mopa, trzymanie łyżki, zakręcanie słoika. Natomiast mało czynności wykonujemy z wykorzystaniem prostowników palców i kciuka, co ma wpływ na duże napięcie mięśni kłębu i kłębika oraz zmianę ustawienia kształtu śródręcza. Ta sytuacja ma oczywiście wpływ na dwa rzędy kości nadgarstka i nienaturalne ułożenie tych drobnych kości. Jeśli wiesz już, że w obrębie tak niewielkiego rejonu jak nadgarstek leży 8 małych kości to każde przesunięcia będą tu miały znaczenie. Dodatkowo nie pomaga tu duże napięcie mięśniowe i brak elastyczności zginaczy i prostowników przedramienia. – Nadmierna praca w stosunku do naszych możliwości. W tym przypadku chodzi zarówno o trudność wykonywanych zadań i czas pracy. Najczęściej na tego typu problemy narażone są osoby wykonujące: usługi remontowo-budowlane, sprzątanie, prace rolniczo-ogrodnicze, prace związane z dźwiganiem i przenoszeniem ciężkich towarów. Dodatkowo problem ten dotyczy sportowców, szczególnie takich dyscyplin jak: dźwiganie ciężarów, gimnastyka, sporty walki, siatkówka, kajakarstwo, wioślarstwo. Bardzo niekorzystne są wszelkie podpory jak podczas robienia pompek, dlatego zawsze lepiej opierać się na pięściach. – Inną przyczyną przeciążeń nadgarstka może być hipermobilność stawowa (dysfunkcja tkanki łącznej budującej staw). Problem ten objawia się nadmierną ruchomością stawów. Najprostszym zobrazowaniem hipermobilnośći jest łatwe przeginanie palców w kierunku przedramienia lub nadmierny wyprost kciuka. Mięśnie odpowiedzialne za kontrolę i stabilność poszczególnych stawów mają wówczas niezwykle trudne zadanie. Osoby posiadające hipermobilne stawy mogą skarżyć się na przeciążenia nadgarstka w przypadku dużego obciążenia rąk podczas pracy fizycznej. – Czynnikiem dodatkowym, który może się przyczynić do powstania bolesnych przeciążeń nadgarstka są wszelkie dysfunkcje stawów sąsiednich. W przypadku urazów i przeciążeń stawu łokciowego, śródręcza czy palców z czasem dochodzi do zwiększenia obciążeń nadgarstka, co może wpływać na pierwsze dolegliwości. Diagnostyka bólu nadgarstka – jak potwierdzić swoje problemy? Diagnostykę powinno się rozpocząć od dokładnego wywiadu. Lekarz lub fizjoterapeuta powinien zapytać o wszelkie urazy okolicy nadgarstka, choroby dodatkowe oraz wykonywany zawód. Kolejnym etapem jest badanie. Podczas badania istotna jest ocena ruchomości kluczowych stawów oraz funkcji układu nerwowo-mięśniowego. Dodatkowo powinno się zwrócić uwagę na ułożenie kości nadgarstka, torbiele oraz wrażliwość uciskową poszczególnych rejonów nadgarstka. W celu potwierdzenia właściwej diagnozy pomocna może być diagnostyka obrazowa. W przypadku problemów nadgarstka badaniem z wyboru jest badanie RTG. W uzasadnionych przypadkach lekarz może zlecić badanie TK (Tomografii komputerowej lub MR (Rezonansu magnetycznego) lub USG. Często niewielkie uszkodzenia są trudne w diagnostyce, dlatego bardzo ważne jest porównanie stanu obydwu nadgarstków. Leczenie – poznaj właściwą terapię bólu nadgarstka i dłoni Tak jak wspominałem wcześniej każdy problem nadgarstka ma indywidualną ścieżkę leczenia, którą odnajdziesz w moich artykułach dla poszczególnych problemów jednak dla każdego problemu kilka cech terapii będzie wspólna. 1 Stabilizacja stawu Terapię warto rozpocząć od poprawy stabilizacji, która przyczyni się do trwałej zmiany nieprawidłowych obciążeń. W przypadku ćwiczeń stabilizujących kluczowe jest osiągniecie prawidłowego ustawienia osi nadgarstka (przypadającej w podporze na pięściach mniej więcej na okolicę drugiej i trzeciej kości śródręcza). Ćwiczenia stabilizujące powinno się rozpocząć od minimalnego obciążenia stawu. W przypadku braku dolegliwości bólowych należy zwiększać obciążania i podnosić trudność ćwiczeń (np. poprzez dodanie niestabilności podłoża). Efektem ćwiczeń stabilizacyjnych będzie zmniejszenie przeciążeń dnia codziennego oraz złagodzenie dolegliwości bólowych. Fot. Przykład ćwiczenia stabilizującego 2 Rozluźnienie mięśni – masaż Kolejnym elementem terapii powinno być rozluźnienie mięśniowo-powięziowe przedramienia oraz dłoni. Kluczowe tu będzie rozluźnienie mięśni kłębu i kłębika wpływających na układ kości śródręcza. Pomocne może być, także rozluźnienie innych rejonów układu ruchu, które w sposób pośredni mogą przyczyniać się do powstania problemu. Rozluźnienie tkanek miękkich przyspieszy proces regeneracji, poprawi krążenie oraz mobilność stawową. Dodatkowo mogą zostać usunięte zrosty i zwłóknienia w obrębie mięśni i powięzi. 3 Poprawa ruchomości Jednym z istotnych elementów dla wielu dysfunkcji nadgarstka powinna być poprawa ruchomości, dlatego bardzo pomocne są techniki terapii manualnej czyli poprawy ślizgu pomiędzy kośćmi, co może zwiększyć ruchomość zablokowanych stawów. Ponadto bardzo często niezbędna jest poprawa elastyczności tkanek miękkich czyli mówimy tu o rozciąganiu. 4 Poprawa siły mięśniowej Jednym z ostatnich elementów rehabilitacji kiedy objawy bólowe zostały już opanowane powinna być poprawa siły mięśniowej w rejonie dłoni i przedramienia. Ćwiczenia siłowe są ważne ponieważ wpływają na obniżenie ryzyka pojawienia się ponownych problemów w przyszłości. Trening siłowy musi być jednak bardzo ostrożny, tak by nie dopuścić do pojawienia się wcześniejszych objawów. Dla utrzymania efektów terapii bardzo ważna jest profilaktyka. Należy w każdych warunkach pamiętać o właściwych nawykach. Chodzi tu głównie o unikanie pracy wymagającej długiego i mocnego ściskania i trzymania przedmiotów w przeciążonej dłoni. Bardzo ważne jest także unikanie podporów na dłoni, znacznie korzystniej oprzeć się na pieści. Jeśli nasz tryb życia nie pozwala na zmianę nawyków warto pomyśleć o regularnym rozciąganiu i rozluźnianiu przeciążonych mięśni. Fot. Wzmacnianie ręki za pomocą hantla Fizykoterapia Uzupełnieniem terapii mogą być zabiegi: laseroterapii, magnetoterapii, hydroterapii . Zabiegi te mają działanie: rozluźniające, przeciwbólowe oraz poprawiające ukrwienie, co w efekcie przyspiesza proces regeneracji. Bardzo pomocna może być krioterapia pomagająca łagodzić ból i stan zapalny. Można ja również wykonywać w domu za pomocą cold-packów. Warto jednak pamiętać, że tego typu zabiegi powinny działać jako uzupełnienie terapii indywidualnej, a nie jako jedyny środek leczenia. Zobacz jaki sprzęt polecam do ćwiczeń i rehabilitacji nadgarstka! Kliknij w link i zajrzyj do sklepu BÓL – w przypadku powtarzającego się bólu, warto chłodzić rękę za pomocą Cold packa czyli żelu chłodzącego, który można przykładać kilka razy dziennie przez 15-20 minut (pamiętaj przykładaj cold pack do ciała przez cienki ręcznik kuchenny). ROZLUŹNIANIE PRZECIĄŻEŃ DŁONI I PRZEDRAMIENIA – w celu rozluźnienia powtarzających się przeciążeń w rejonie przedramienia bardzo pomocne są wałki (wałek z kolcami, wałek gładki) do masażu. Jeśli chodzi o masaż dłoni to twarde jeżyki. Rejon przeciążeń w większości przypadków warto masować co 2-3 dzień. Podczas masowania obciążenie nie może być zbyt delikatne, anie zbyt bolesne. OCHRONA I STABILIZACJA W przypadku powtarzających się przeciążeń nadgarstka zaopatrzenie ortopedyczne może być bardzo pomocne. Zarówno w stanie ostrym jak i przewlekłym pomocny może być stabilizator stawu nadgarstkowego. Do wyboru jest kilka stabilizatorów, te które obejmują również dłoń będą ograniczać w większym stopniu ruchomość oraz dolegliwości bólowe, krótkie stabilizatory tylko na rejon nadgarstka stanowią raczej profilaktykę przeciążeń tego rejonu. Ogranicza on skrajne ruchy stawu, w których najczęściej pojawiają się dolegliwości bólowe. Z moich doświadczeń w przeciążeniach nadgarstka najlepiej sprawdza się tego typu stabilizator. Ważne by stabilizator był dość ciasno zapięty. Jego noszenie daje pewien dyskomfort, ale znacznie ogranicza przeciążenia! Należy jednak pamiętać, że stabilizator powinien być używany tylko w momentach największych przeciążeń, maksymalnie przez kilka godzin dziennie. W każdym przypadku należy dążyć do treningu właściwego systemu stabilizacji jakim jest nasz układ mięśniowo-stawowy. Jeśli masz pytania i wątpliwości co robić, kiedy problem dotyczy Ciebie, umów się ze mną na Konsultację Online. Zachęcam do komentowania i zadawania pytań pod artykułem!Przemek Jureczko Jojo at Polish Wikipedia – Transferred from to Commons by Masur using CommonsHelper., Public Domain, Jestem fizjoterapeutą i propagatorem zdrowego stylu życia. Moim celem nr 1 jest powrót pacjentów do sprawności. Pisząc i nagrywając dla Was materiały staram się wskazać właściwą drogę do zdrowia i pokazać ile zależy od Ciebie! Mrowienie w palcach dłoni to dość częsta i dokuczliwa dolegliwość. Choć z pozoru wydaje się niewinna, może też świadczyć o poważnym problemie zdrowotnym, zwłaszcza gdy pojawi się nagle lub towarzyszą jej dodatkowe objawy. Sprawdź, o czym może świadczyć mrowienie w palcach u rąk i co powinno zwrócić Twoją szczególną palców rąk − objawyMrowienie to potoczne określenie na parestezję, która oznacza niewłaściwe odczuwanie bodźców. Objawia się zazwyczaj jako pieczenie, kłucie czy palenie skóry. Parestezje mogą występować w różnych rejonach Zawiłowicz dodaje:„Dodatkowo możesz zauważyć pojawienie się pulsowania, odczucia przechodzenia prądu, szczypania, wbijania igieł. Mrowienie dłoni dotyczy przede wszystkim drętwienia opuszków palców oraz ich czubków. Objaw ten jest nieprzyjemny, ale nie bolesny. Pojawia się nagle, z różnym nasileniem, lecz ustępuje dość szybko”.Przyczyny drętwienia palców u rąkFarmaceutka Kinga Zawiłowicz kontynuuje:„Skąd się bierze mrowienie w palcach? Drętwienie palców u rąk powstaje z wielu przyczyn. Chwilowy zanik czucia i mrowienie występuje w wyniku zmniejszenia przepływu krwi do kończyn oraz ucisku nerwów. Często pojawia się, gdy położysz rękę w niedogodnej pozycji i nie zmieniasz ułożenia ciała przez dłuższy czas. Dodatkowo objaw ten możesz zauważyć, gdy przytrafi Ci się odmrożenie lub oparzenie skóry rąk. Przeczytaj, czym różnią się wychłodzenie organizmu a odmrożenia”.Parastezje najczęściej wynikają z uszkodzenia układu nerwowego, ale mogą być też wyrazem chorób ogólnoustrojowych. Mrowienie w palcach (lewej ręki, prawej lub obu) może sygnalizować niedobory elektrolitów, przede wszystkim magnezu, potasu, wapnia i sodu oraz witaminy B12. Gdy pojawia się często, nawraca, a suplementacja pierwiastków nie przynosi poprawy, zastanów się nad innymi przyczynami mrowienia. Przyczyny drętwienia rąkTo najczęściej występujące powody mrowienia palców i NeuropatiaNeuropatia powstaje, kiedy nerwy obwodowe zostają uszkodzone wskutek ucisku, niedokrwienia lub zapalenia nerwu. Choroba ta powoduje zaburzenie przewodnictwa wzdłuż włókien nerwowych, a w konsekwencji mrowienie, drętwienie, ból lub inne zaburzenia powstają w wyniku chorób zwyrodnieniowych kręgosłupa, urazów kończyn i jednostajnego wysiłku obciążającego stawy. Występować może np. neuropatia cukrzycowa, zaburzenie wynikające z działań niepożądanych leków oraz toksycznego efektu alkoholu lub metali które mogą powodować mrowienie:Zespół cieśni nadgarstkaZespół cieśni nadgarstka jest skutkiem ucisku nerwu pośrodkowego, który przebiega w kanale nadgarstka. Objawy występują przede wszystkim w nocy, a są to: mrowienie w okolicy przegubu, kciuka, palca wskazującego, środkowego i połowy palca serdecznego. W zaawansowanym stadium choroby może dojść do zaniku mięśni kłębu kciuka i osłabienia rowka nerwu łokciowegoSchorzenie to polega na uszkodzeniu nerwu łokciowego, wskutek czego dochodzi do mrowienia ręki – drętwieje najczęściej palec mały i serdeczny oraz wewnętrzna strona Guillaina-BarregoW tym przypadku układ odpornościowy atakuje osłonki mielinowe nerwów i doprowadza do ich uszkodzenia. Zaburzenia czucia palców rąk i stóp są jednym z pierwszych objawów choroby. Początkowo prowadzi on do osłabienia mięśni, a w skrajnych przypadkach do paraliżu kończyn. 2. Stwardnienie rozsianeChoroba ta powoduje zmiany w mózgu i rdzeniu kręgowym. Jednym z częściej występujących objawów w stwardnieniu rozsianym są zaburzenia czucia, a przede wszystkim drętwienie rąk i Udar mózguSzukaj natychmiastowej pomocy, jeśli mrowienie w palcach wystąpiło nagle wraz z innymi dolegliwościami, przede wszystkim: osłabieniem lub paraliżem kończyn, zaburzeniami mowy, widzenia czy świadomości, drgawkami lub nagłym, bardzo silnym bólem mózgu to stan, w którym dochodzi do zatrzymania przepływu krwi do mózgu (udar niedokrwienny) lub wylew krwi z pękniętego naczynia mózgowego (udar krwotoczny). Objawy pojawiają się najczęściej udaru to np.:niedowład lub porażenie kończyn,zaburzenia świadomości,zaburzenia mowy czy zaburzenia czucia. 4. PadaczkaNapady padaczkowe mogą przybierać różną postać. Nie zawsze dochodzi do drgawek czy utraty przytomności. Często padaczka może przejawiać się zaburzeniami czucia i wówczas odczujesz ból, drętwienie i mrowienie. Objawy te możesz zauważyć u siebie jeszcze przed napadem choroby (tzw. aura).5. MigrenaMimo że migrenę kojarzysz z bólem głowy, towarzyszyć jej mogą także doznania czuciowe w postaci drętwienia rąk, twarzy lub języka. Kinga Zawiłowicz kontynuuje:6. Choroby zwyrodnieniowe„Zwyrodnienia prowadzą do zmniejszenia ilości chrząstki stawowej, co powoduje ich ścieranie oraz podrażnienia nerwów czuciowych. Wywołuje to mrowienie palców u rąk. Reumatoidalne zapalenie stawów (RZS) prowadzi do ich zesztywnienia, a także do pojawienia się uczucia drętwienia. Jeżeli zauważysz u siebie podobne objawy, udaj się do lekarza, który może przepisać Ci leki na Choroby układu krążeniaMiażdżyca oraz niewydolność krążeniowa prowadzą do zmniejszenia ukrwienia rąk, co objawia się mrowieniem oraz ochłodzeniem TężyczkaJest to nadmierna pobudliwość nerwowo-mięśniowa, która charakteryzuje się silnymi, bolesnymi skurczami mięśni. Mocne, mimowolne drżenia występują również w nocy. Choroba ta jest wynikiem zaburzeń elektrolitowych. Gdy dochodzi do niedoboru magnezu, potasu oraz wapnia, możesz odczuwać zdrętwiałe palce u CiążaDrętwienie oraz puchnięcie palców może pojawiać się także w czasie ciąży. Dochodzi do zatrzymania wody w organizmie, obrzęków ciała oraz ucisku na tkanki, wywołując zespół cieśni nadgarstka. Objaw ten powstaje najczęściej pod koniec ciąży i przechodzi po kilku tygodniach od porodu”.Domowe sposoby na drętwiejące palce u rąkKinga Zawiłowicz pisze dalej:„Jeśli w pracy spędzasz dużo czasu przy komputerze, pamiętaj o robieniu krótkich przerw, w celu zmiany pozycji kręgosłupa, rozluźnienia nadgarstków oraz wykonania kilku ćwiczeń. Przykładami takiej aktywności mogą być okrężne ruchy dłoni oraz energiczne potrząsanie rąk. W czasie mrowienia unieś na chwilę dłoń powyżej serca, a następnie masuj ją w celu poprawy krążenia krwi. Jeżeli chcesz uniknąć wystąpienia objawów, stosuj odpowiednią dietę i nawadniaj organizm. Twój jadłospis powinien składać się z produktów zawierających witaminę B12 (mięso), magnez (kasze, szpinak, banany, płatki owsiane), potas (banany, ziemniaki, pomidory, awokado), wapń (jogurty, sery, sardynki) oraz sód (wędzone mięso, konserwy, ser, solone orzeszki)”.Leczenie drętwienia palców u rąkKinga Zawiłowicz kontynuuje:„Leczenie mrowienia zależy od tego, z jakiej przyczyny ono wystąpiło. Jeżeli objaw ten powstał w wyniku zespołu cieśni nadgarstka, zastosuj leki przeciwzapalne oraz zmniejszające obrzęk. Mrowienie palców u rąk pojawia się również w wyniku stosowania diety ubogiej w witaminę B12. Duża jej ilość zawarta jest w mięsie, ciężko natomiast szukać jej w produktach roślinnych. Powinieneś zaopatrzyć się w tabletki z witaminą B12, jeśli spożywasz małe ilości produktów mięsnych, lub jesteś wegetarianinem bądź weganinem. Drętwienie palców u dłoni może być także skutkiem niedoboru magnezu. Picie kawy oraz mocnych herbat powoduje „wypłukanie” go z organizmu. Wywołuje to drżenie mięśni oraz ich skurcz, który często pojawiają się w czasie snu. Gdy mimo ograniczenia spożywania kawy objawy nadal występują, powinieneś stosować magnez w oraz drętwienie palców u dłoni w nocy pojawiają się także w wyniku niedostatecznej ilości potasu. Również w tym przypadku warto zażywać potas w tabletkach lub preparat łączony, zawierający obydwa składniki w jednej tabletce. Wapń odpowiedzialny jest za połączenia nerwowo-mięśniowe. Drżenia oraz skurcze mięśni mogą powstać, gdy nie spożywasz odpowiedniej ilości składnika z pożywienia. Seniorzy, kobiety w ciąży/ karmiące, oraz sportowcy są szczególnie narażeni na jego niedobór, dlatego powinni porozmawiać z lekarzem o suplementacji preparatów zawierających wapń w tabletkach”. Co jeżeli nic nie pomaga na mrowienie w dłoni?Kinga Zawiłowicz pisze:„Gdy zmiana diety, suplementacja oraz ćwiczenia nie pomagają, a drętwienia rąk pojawiają się regularnie, powinieneś udać się do lekarza rodzinnego. Przeprowadzi on z Tobą rozmowę i może zalecić Ci wizytę u reumatologa, w celu przeprowadzenia specjalistycznych badań oraz określenia przyczyny drętwienia. Nie bagatelizuj tego objawu, ponieważ mogą one świadczyć o poważnych chorobach”.Źródła:Dewey Jr Elble R., Gronseth Hauser Louis Ondo Sullivan Weiner Praktyczne wytyczne dotyczące leczenia drżenia samoistnego, tłum. Zesiewicz, R. American Academy of Neurology, Wydanie polskie 5/ M., Drżenie samoistne, Forum Medycyny Rodzinnej 2007. Bhidayasiri R., Differential diagnosis of common tremor syndromes, Postgraduate Medical Journal 2005. Do podstawowych przyczyn dolegliwości bólowych w obrębie łokcia zalicza się zmiany pourazowe, przeciążeniowe lub zapalne. Najczęstsze przyczyny bólu w tej lokalizacji to entezopatie: łokieć tenisisty i łokieć golfisty, neuropatie (np. zespół rowka nerwu łokciowego), zmiany zapalne (zapalenie kaletki łokciowej) oraz zmiany zwyrodnieniowe. Prawidłowo przeprowadzony wywiad oraz badanie kliniczne często pozwalają na wstępne ustalenie prawidłowego rozpoznania. Badania dodatkowe najczęściej wykonywane w celu pogłębienia diagnostyki w obrębie powyższych chorób to badanie radiologiczne, ultrasonograficzne lub elektrofizjologiczne (przy podejrzeniu neuropatii). Często wystarczające jest leczenie zachowawcze, głównie odpoczynek, zmiana przyzwyczajeń czy fizjoterapia. W trudniejszych przypadkach – bardziej zaawansowanych lub niepoddających się leczeniu zachowawczemu – wymagane jest leczenie operacyjne. R e k l a m aPOLECAMY Ból łokcia jest dolegliwością często zgłaszaną przez pacjentów w poradni ortopedycznej. Może mieć charakter stały lub przejściowy i często nie jest związany z żadnym urazem. Istnieje wiele przyczyn takich dolegliwości, dlatego podczas przeprowadzania wywiadu oraz badania klinicznego warto ustalić kierunek dalszej diagnostyki oraz leczenia. Do najczęstszych przyczyn bólu w okolicy łokcia zalicza się: entezopatie (np. łokieć tenisisty), neuropatie uciskowe (np. zespół rowka nerwu łokciowego), zmiany zapalne (np. zapalenie kaletki łokciowej), zwyrodnienie lub zmiany pourazowe. Łokieć tenisisty Jest najczęstszą przyczyną bólu w obrębie łokcia. Zalicza się do entezopatii i dotyczy przyczepu ścięgien prostowników palców i nadgarstka do nadkłykcia bocznego kości ramiennej. Według aktualnej wiedzy u podłoża łokcia tenisisty leżą powtarzające się mikrourazy w obrębie przyczepu, wywołane stałym przeciążaniem prostowników – głównie ECRB (prostownik promieniowy krótki nadgarstka) oraz EDC (prostownik wspólny palców) [1, 2]. Czynności predysponujące: naprzemienne ruchy obrotowe przedramienia (np. praca śrubokrętem), noszenie ciężkich przedmiotów przy wyprostowanym łokciu, nadmierne obciążanie prostowników nadgarstka i palców (np. nieprawidłowa technika gry w tenisa), dysbalans zginaczy i prostowników nadgarstka [3]. Pacjenci z łokciem tenisisty najczęściej zgłaszają ból bocznej strony łokcia z promieniowaniem wzdłuż przedramienia. Czasami towarzyszy temu osłabienie siły mięśniowej. W badaniu klinicznym uwagę zwracają: tkliwość palpacyjna w rzucie nadkłykcia bocznego kości ramiennej, dodatnie testy oporowe – zgięcie grzbietowe nadgarstka, wyprost palców, dodatni test krzesła, towarzysząca niekiedy objawom neuropatia nerwu międzykostnego tylnego (posterior interosseus nerve – PIN). W diagnostyce oprócz wywiadu klinicznego i dokładnego badania przedmiotowego uzupełniająco można wykonać badanie radiologiczne (RTG) łokcia oraz ultrasonograficzne (USG) obrazujące miejsce przyczepu oraz strukturę ścięgien. Metody leczenia obejmują: leczenie zachowawcze (skuteczne w ok. 95%): odpoczynek, modyfikację przyzwyczajeń (np. zmiana techniki w sporcie czy dobór odpowiedniego sprzętu), niesteroidowe leki przeciwzapalne, miejscowe stosowanie leków przeciwzapalnych i przeciwbólowych, fizjoterapię – terapia manualna, kinezyterapia oraz fizykoterapia, ortezę (opaska zakładana poniżej przyczepu ścięgien w celu ich odciążenia), ostrzyknięcie steroidem – szczególnie skuteczne w początkowym okresie choroby oraz przy pojawieniu się stanu zapalnego, łuskę gipsową lub ortezę odciążającą prostowniki nadgarstka, miejscowe podanie osocza bogatopłytkowego (platelet rich plasma – PRP) [4]; leczenie operacyjne (stosowane w przypadku niepowodzenia leczenia zachowawczego): otwarte obniżenie przyczepu prostowników do nadkłykcia bocznego z jednoczasową resekcją zwapnień, artroskopowe uwolnienie przyczepu ścięgien [3, 4], przezskórne uwolnienie przyczepu prostowników (rzadziej stosowane). Zdj. 1 Tkliwość w rzucie nadkłykcia bocznego (łokieć tenisisty) Łokieć golfisty To druga częsta entezopatia występująca w obrębie łokcia. Dotyczy przyczepu ścięgien (głównie mięśnia nawrotnego obłego oraz zginacza nadgarstka łokciowego) do nadkłykcia przyśrodkowego kości ramiennej. Choroba ta powstaje w podobnym mechanizmie jak łokieć tenisisty i dotyczy głównie osób, które przeciążają ścięgna zginaczy nadgarstka oraz wykonują wielokrotnie powtarzane ruchy obrotowe przedramienia [5]. W badaniu klinicznym występują: tkliwość palpacyjna w rzucie nadkłykcia przyśrodkowego, dodatnie testy oporowe: bolesne oporowane zgięcie nadgarstka oraz pronacja przedramienia, czasami obrzęk i zaczerwienienie w okolicy przyczepu, możliwe współwystępowanie neuropatii nerwu łokciowego na poziomie rowka. Metody terapeutyczne są analogiczne jak w przypadku łokcia tenisisty [6]. Neuropatie uciskowe w okolicy łokcia Neuropatia nerwu łokciowego na poziomie rowka nerwu łokciowego (zespół rowka nerwu łokciowego) Nerw łokciowy na wysokości łokcia przechodzi w obrębie rowka nerwu łokciowego, ograniczonego przez nadkłykieć przyśrodkowy kości ramiennej, więzadło ramienno-łokciowe oraz rozcięgno zginacza łokciowego nadgarstka. W tej lokalizacji najczęściej dochodzi do ucisku na nerw łokciowy powodującego objawy neuropatii. To druga co do częstości występowania neuropatia uciskowa kończyny górnej (po zespole kanału nadgarstka) [7]. Do czynników zwiększających ryzyko występowania tej neuropatii zalicza się: płeć męską (3–8 razy częściej) – ze względu na mniejszą ilość tkanki tłuszczowej chroniącej nerw przed uciskiem, pracę wymagającą długotrwałego zgięcia łokcia, np. długotrwałe rozmowy przez telefon, pracę fizyczną z przeciążaniem łokcia, ucisk nerwu w rowku wywołany obecnością patologicznej tkanki (np. guz), szczupłą budowę ciała – brak ochrony zapewnionej przez tkankę tłuszczową, przebyte urazy w obrębie łokcia, zmiany reumatyczne (np. w przebiegu reumatoidalnego zapalenia stawów), choroby zapalne, nadmierną koślawość łokcia, choroby wywołujące nadmierną wiotkość stawową, niestabilność łokcia [7, 8]. Przebieg neuropatii może być różnorodny. U części pacjentów objawy pojawiają się okresowo i nie są uciążliwe, jednak w niektórych przypadkach występuje znacząca i szybko postępująca dysfunkcja nerwu z silnymi dolegliwościami bólowymi. Najczęściej zgłaszane objawy to: ból i drętwienia promieniujące od łokcia do palca małego i serdecznego (dotyczą one zarówno strony dłoniowej, jak i grzbietowej), osłabienie siły ręki oraz zaburzenia czucia w dystrybucji nerwu łokciowego. Badanie klinicznie może wykazać: osłabienie czucia delikatnego w dystrybucji nerwu łokciowego (przedramię i ręka po stronie łokciowej, palec serdeczny i mały), osłabienie odwodzenia i przywodzenia palców, deformację szponiastą palca małego i serdecznego, dodatni test Fromenta (wywołany osłabieniem przywiedzenia kciuka), zaburzenia troficzne w dystrybucji nerwu łokciowego, występowanie objawu Tinela nad rowkiem nerwu łokciowego, dodatni test zgięcia łokcia – drętwienie palca małego i serdecznego wywołane utrzymaniem zgiętego łokcia poniżej 60 sekund, czasami wyczuwalną niestabilność nerwu łokciowego podczas ruchów łokcia (jego przemieszczanie z rowka nerwu łokciowego). W diagnostyce neuropatii najważniejsze są dokładny wywiad kliniczny oraz badanie przedmiotowe; W przypadku podejrzenia nieprawidłowości kostnych wskazane jest wykonanie RTG łokcia w 2 projekcjach. W przypadku wątpliwości pomocne jest również badanie USG (szczególnie do oceny ewentualnej niestabilności nerwu) oraz elektrofizjologiczne [9]. Metody terapeutyczne obejmują: leczenie zachowawcze (wskazane u pacjentów bez deficytów ruchowych oraz z niewielkimi, okresowymi objawami neuropatii): leki doustne (niesteroidowe leki przeciwzapalne, suplementacja witaminami z grupy B), fizjoterapię – szczególnie neuromobilizacja, ortezę na noc (uniemożliwiająca pełne zgięcie łokcia), ograniczenie aktywności powodujących objawy, zmianę przyzwyczajeń (np. używanie słuchawek do rozmów telefonicznych), odpoczynek (w przypadku przeciążenia); leczenie operacyjne (gdy leczenie zachowawcze nie przynosi poprawy lub występują deficyty ruchowe): otwarte lub endoskopowe odbarczenie nerwu łokciowego – nie wymaga unieruchomienia pooperacyjnego, transpozycję przednią nerwu łokciowego – w przypadku niestabilności nerwu – w okresie pooperacyjnym stosuje się łuskę gipsową ramienną przez 3 tygodnie (łokieć w zgięciu 90 stopni, nadgarstek w pozycji pośredniej, palce wolne) [10]. Neuropatia nerwu międzykostnego tylnego – zespół supinatora Jest to rzadsza neuropatia od zespołu rowka nerwu łokciowego, często pomijana w badaniu klinicznym. Częściej występuje ona u mężczyzn, a predysponowani do niej są pracownicy fizyczni oraz kulturyści. Najczęstszym miejscem ucisku na nerw międzykostny tylny (posterior interosseus nerve – PIN) jest arkada Frosche’a – proksymalny brzeg mięśnia supinatora [11]. Do objawów neuropatii PIN zalicza się: piekący ból w okolicy bocznej łokcia i przedramienia, często promieniujący dystalnie lub proksymalnie, nasilenie objawów przez powtarzające się ruchy obrotowe przedramienia, szczególnie przy wyprostowanym łokciu, czasami współwystępowanie z łokciem tenisisty (dlatego u każdego pacjenta z tą entezopatią należy również wykluczyć obecność neuropatii PIN), bardzo rzadko może pojawić się osłabienie prostowania palców [12]. Zdj. 2 Dodatni objaw krzesła (łokieć tenisisty) W badaniu klinicznym występują: bolesność palpacyjna w okolicy arkady Frosche’a (dystalnie od głowy kości promieniowej), wywołanie nasilenia objawów przez bierną pronację przedramienia z uciskiem na PIN lub przez oporowane odwracanie przedramienia, ból w okolicy PIN podczas oporowanego prostowania palców, rzadko osłabienie prostowania palców. Oprócz badania klinicznego warto wykonać również badanie elektrofizjologiczne oraz USG. W terapii neuropatii PIN stosuje się: leczenie zachowawcze: leki doustne (głównie niesteroidowe leki przeciw- zapalne oraz suplementację witamin z grupy B), odciążenie kończyny, fizjoterapię, iniekcje steroidów; leczenie operacyjne (gdy zawodzą metody nieoperacyjne lub występuje zaawansowana neuropatia): odbarczenie nerwu z przecięciem arkady Frosche’a, usunięcie ewentualnych struktur uciskających nerw. Zdj. 3 Tkliwość palpacyjna w okolicy nadkłykcia przyśrodkowego kości ramiennej Zespół pronatora Jest najrzadszą spośród wymienionych tutaj neuropatii uciskowych. Dotyczy ucisku nerwu pośrodkowego na wysokości łokcia. Występuje nieznacznie częściej u kobiet, głównie po 40. roku życia. Chorobę tę należy różnicować z zespołem kanału nadgarstka, który pojawia się znacznie częściej i łatwiej kojarzony jest z objawami dysfunkcji nerwu pośrodkowego [13]. Główne objawy zespołu pronatora to: ból, drętwienie i parestezje w dystrybucji nerwu pośrodkowego, piekący ból w proksymalnej części przedramienia (po stronie dłoniowej), objawy nasilające się podczas ruchów obrotowych przedramienia. W badaniu klinicznym uwagę zwracają: dodatni objaw Tinela w części proksymalnej przedramienia po stronie dłoniowej, dodatnie testy prowokacyjne: oporowane nawracanie przedramienia, zaburzenia czucia w dystrybucji nerwu pośrodkowego (ważne, że parestezje dotyczą również przedramienia). Zapalenie kaletki łokciowej Kaletka łokciowa występuje w tylnej części łokcia, nad wyrostkiem łokciowym kości łokciowej. Jest to bardzo powierzchownie położona struktura, dlatego podatna jest na urazy i podrażnienia [14]. Do najczęstszych przyczyn zapalenia kaletki łokciowej należą: uraz (np. bezpośredni upadek na wyrostek łokciowy z podrażnieniem kaletki), nakładające się mikrourazy (np. częste podpieranie łokcia u kierowców lub wielokrotne uderzenia przy sportach kontaktowych), rany w obrębie łokcia (wywołujące najczęściej zapalenie na tle zakażenia), choroby układowe (np. reumatoidalne zapalenie stawów), podrażnienie przez entezofity w obrębie przyczepu tricepsa, zapalenie idiopatyczne. Choroba ta manifestuje się wyraźnie odgraniczonym obrzękiem nad wyrostkiem łokciowym. Często występuje również zaczerwienienie w tej okolicy. Zakres ruchów łokcia rzadko bywa ograniczony. W przypadku bakteryjnego zakażenia objawy są zdecydowanie bardziej nasilone i mogą im towarzyszyć objawy ogólne (np. podwyższona temperatura). W badaniu klinicznym w miejscu obrzęku wyczuwalna jest najczęściej obecność płynu, a na powierzchni wyrostka łokciowego zwykle występują drobne nierówności wynikające głównie z mikrourazów. Diagnostykę warto uzupełnić o badanie RTG (w celu uwidocznienia ewentualnych fragmentów kostnych lub obecności entezofitów) oraz badanie USG [15]. Do metod terapeutycznych zalicza się: nakłucie z aspiracją płynu zapalnego (wykonywane w pierwszym rzucie, czasami wymaga powtórzenia) – w przypadku podejrzenia etiologii bakteryjnej zaleca się wykonanie posiewu z płynu, iniekcję steroidową – wykonywaną po punkcji płynu, jedynie w przypadku zapaleń aseptycznych, odciążenie kończyny, chłodzenie, fizjoterapię, niesteroidowe leki przeciwzapalne miejscowe lub doustne, antybiotykoterapię (w przypadku etiologii bakteryjnej) – początkowo empiryczną, następnie opartą na antybiogramie, leczenie operacyjne (resekcja kaletki) – jedynie w przypadku zapalenia opornego na leczenia zachowawcze. Zdj. 4 Objaw Wartenberga (świadczący o uszkodzeniu nerwu łokciowego) – utrzymujące się odwiedzenie palca małego Zdj. 5 Tkliwość palpacyjna w rzucie PIN Zmiany zwyrodnieniowe stawu łokciowego Zwyrodnienie w obrębie łokcia występuje kilkakrotnie częściej u mężczyzn i może mieć charakter pierwotny lub wtórny (na tle zapalenia lub pourazowy) [16]. Do najczęstszych objawów należą: ból, deformacja, przeskakiwanie, blokowanie łokcia, ograniczenie zakresu ruchów w stawie, czasami neuropatia nerwu łokciowego. W diagnostyce oprócz badania klinicznego podstawą jest badanie RTG (lub ewentualnie tomografia komputerowa) uzupełnione przez USG. Metody leczenia obejmują: leczenie zachowawcze: doustne i miejscowe niesteroidowe leki przeciwzapalne, iniekcję hialuronianu lub PRP, fizjoterapię (zarówno kinezyterapia, jak i fizykoterapia); leczenie operacyjne: artroskopowy (lub rzadziej otwarty) debridment z ewentualną artrolizą i resekcją osteofitów, synowektomię, endoprotezoplastykę. Piśmiennictwo Ahmad Z., Siddiqui N., Abdus-Samee M., Tytherleigh-Strong G. i wsp. Lateral epicondylitis: a review of pathology and management. N Bone Joint J 2013; 95-B (9): 1158–1164. Calfee Patel A., DaSilva i wsp. Management of lateral epicondylitis: current concepts J Am Acad Orthop Surg 2008; 16 (1): 19–29. Cohen Romeo Open and arthroscopic management of lateral epicondylitis in the athlete Hand Clin 2009; 25 (3): 331–338. Merrell G., DaSilva Arthroscopic treatment of lateral epicondylitis J Hand Surg Am 2009; 34 (6): 1130–1134. Taylor Hannafin Evaluation and Management of Elbow Tendinopathy Sports Health. 2012; 4 (5): 384–393. Donaldson O., Vannet N., Gosens T., Kulkarni R. Tendinopathies Around the Elbow Part 2: Medial elbow, distal biceps and triceps tendinopathies. Shoulder Elbow 2014; 6 (1): 47–56. Lund Amadio Treatment of cubital tunnel syndrome: perspectives for the therapist. J Hand Ther 2006; 19 (2): 170–178. Palmer Hughes Cubital tunnel syndrome. J Hand Surg Am 2010; 35 (1): 153–163. Boone S., Gelberman Calfee The Management of Cubital Tunnel Syndrome J Hand Surg Am 2015; 40 (9): 1897–1904. Soltani Best Francis i wsp. Trends in the surgical treatment of cubital tunnel syndrome: an analysis of the national survey of ambulatory surgery database J Hand Surg Am 2013; 38 (8): 1551–1556. Hashizume H., Nishida K., Nanba Y. i wsp. Non-traumatic paralysis of the posterior interosseous nerve. J Bone Joint Surg Br 1996; 78 (5): 771–776. Awantang Sherrill Thomson Hunt Radial Nerve Decompression. W: Wiesel (red.). Operative Techniques in Orthopaedic Surgery. Vol 3. Lippincott, Williams and Wilkins, Philadelphia 2011; 2685–2690. Rodner Tinsley O’Malley Pronator syndrome and anterior interosseous nerve syndrome J Am Acad Orthop Surg 2013; 21 (5): 268–275. Baumbach Lobo Badyine I. i wsp. Prepatellar and olecranon bursitis: literature review and development of a treatment algorithm. Arch Orthop Trauma Surg 2014; 134 (3): 359–370. Sayegh Strauch Treatment of olecranon bursitis: a systematic review. Arch Orthop Trauma Surg 2014; 134 (11): 1517–1536. Papatheodorou Baratz Sotereanos Elbow arthritis: current concepts. J Hand Surg Am 2013; 38 (3): 605–613. Gallo Payatakes A., Sotereanos Surgical options for the arthritic elbow. J Hand Surg Am 2008; 33 (5): 746–759.